"Ken jij Porto?"" Ja natuurlijk: dat is toch die rode aperitiefdrank?" De kennis van de meeste mensen, maar zelfs ook van "echte wijndrinkers" reikt niet zo veel verder. Na verschillende proeverijen die we over en met Port hielden luidde heel vaak de reactie: "ik wist niet dat er zoveel verschillende variëteiten bestonden".

Terwijl de naam "Porto" nog maar zeer recentelijk een beschermde merknaam is -al bestaat bij voorbeeld nog Zuidafrikaanse Port -, mag gerust gesteld worden dat de beste Ports uit het gebied van de D.O.C. Oporto komen. Dat is het gebied dat langs de rivier Douro (uitspreken: dowroe) is gelegen. Het begint vanaf ongeveer 110 km ten oosten van de stad (O)porto, en reikt tot ongeveer aan de Spaanse grens - waar de rivier trouwens Duero wordt genoemd, en waar ook veel en steeds betere wijn wordt gemaakt.

De hoofdstad van het wijngebeuren is Regua. Daar staat de beroemde zwarte Sandeman hoog op de wijnheuvel tegenover het stadje (zie 2e kaart en foto).

Wat wij als "Porto" kennen is eigenlijk een recente wijnsoort, want in dit gebied wordt al 22 eeuwen lang wijn gemaakt! En dat van in totaal meer dan honderd witte en rode druiven!

Volgens de meeste bronnen begint de geschiedenis van "Port wine" rond 1680, toen Engeland in oorlog geraakte met Frankrijk en dus geen "claret" uit Bordeaux meer ingevoerd kreeg. De Britten zochten en vonden een alternatief diep in het Dourogebied. Die wijn werd met platbodems tot in Villa Nova de Gaia gevaren, waar de grote invoerders hun pakhuizen hadden. En van daar werd hij verscheept.

Maar deze wijn bleek niet zo goed bestand tegen de lange zeereis. Dus versterkten Britse, en vooral Schotse invoerders de vaten met zo'n 5% brandewijn. Wat de Britten er niet bij zeggen is dat deze oplossing hen werd ingefluisterd door hun Nederlandse bondgenoten - die wisten hoe je een gewone wijn kon "verrijken" met jenever. Deze aangesterkte wijn vond men veel beter dan de gewone landwijn.

Zou Porto dan, net als sherry, een wijn-met-toegevoegde-brandewijn zijn? Neen! Want het eigenlijke Porto-procédé werd waarschijnlijk ontdekt door de abdij van Lamego. Het geheim bestaat erin dat men nog tijdens de gisting alchol met volumegehalte van ca 77% geleidelijk toevoegt aan de most tot men een percentage van ongeveer 18 bereikt. Het effect is dubbel: de wijn behoudt in hogere mate zijn fruitigheid, én er ontstaat een likoreuze of "genereuze" drank - in het Portugees "generoso". Voorwaarde is wel dat men de wijn minstens drie jaar op vat laat rijpen.

Let echter wel op: er werd eerst en lange tijd alleen rode portwijn gemaakt, daarna begon men met witte druiven. Maar wit haalt nooit de kwaliteit van de betere rode. En over welke druiven gaat het?
In totaal heeft men 82 druivensoorten kunnen aantreffen in Portwijnen allerhande! Portwijn is in veruit de meeste gevallen een mengwijn van minstens 3-5 druivensoorten. De bijgaande tabel toont de meest gebruikte. Voor rood zijn de bovenste 5 thans het meest in gebruik. Waarbij we aanstippen dat Tinta Roriz dezelfde druif is als de Spaanse Tempranillo, de Touriga Nacional veel heeft van een Cabernet Sauvignon, de Barroca van Merlot en de Touriga Francesa van Syrah.

Afhankelijk van de selectie van de druiven, de percelen, het jaar en de behandeling ontstaan de verschillende types rode port - in totaal 8:

1. Tinto Alorado of Ruby (robijn):
de basiswijn, met 3-4 jaar vatlagering, robijnkleurig, fruitig, vaak simpel maar soms ook verfijnd, meestal ook een mengeling van verschillende jaargangen

2. Alorado of Tawny (getaand):
door langere vatlagering en meer blootstelling aan zuurstof krijgt de Port een bruine-tot-oranje kleur, is meer verfijnd en minder zoet dan de ruby

3. Aged Tawny (Tawny 10 > years old):
is een tawny bestaande uit een mengeling van wijnen die gemiddeld 10 of 15 of soms 40 jaar oud zijn, en waarbij de helft tot driekwart uit eenzelfde jaar stamt! Het gaat om verfijnde versmolten wijnen met frisse zuurtoets.

4. Colheita (de 'h' niet uitspreken) of Tawny met Oogstjaar:
is een Tawny van één bepaald oogstjaar, dat ook op het etiket vermeld wordt, en met minstens zeven jaar vatlagering. Ook hier is er verfijning en frisheid, gecombineerd met lichte kruiden en specerijen.

5. Vintage Port of het millésime-type

Zoals de naam het zegt: portwijn van één oogstjaar, dat als kwaliteitswijn vroeg apart wordt opgeslagen in liefst jongere vaten, en na hoogstens 2 jaar vatlagering en goedkeuring door het strenge Instituto do Vinho do Porto op fles komt. Daar rijpt de wijn nog minstens 4 - 8 jaar! Dit zijn de Grand Cru's, met veel concentratie, fruit en kruiden - en derhalve ook prijzig. Nadeel: er komt veel bezinksel vrij - dus te decanteren!

6. Vintage character

Hier komt de trukkendoos boven: zoals bij de "Cru spécial" wordt hier gesuggereerd dat je een vintage in het glas krijgt, terwijl het om een soort "restwijn" gaat waarbij overtollige voorraden (in jaren met grote productie, waarbij de toegelaten maxima overschreden worden) gemengd worden. Deze wijnen krijgen soms fantasievolle namen en iets frivolere etiketten.

7. Late Bottled Vintage en Crusted Port (late botteling)

De LaatgeBottelde Vintage (LBV) is een vintage die 5-6 jaar op vat heeft gelegen - omdat de wijnmaker vaststelt dat het toch geen top-kwaliteit is - en dan gebotteld wordt, met het jaartal op het etiket. Dit is meestal een tussenkwaliteit tussen Ruby-Tawny enerzijds, en Vintage anderzijds. En de prijs ligt beduidend lager. De "Crusted" of "gekorste" wijn is een LBV samengesteld uit 3-4 oogstjaren. Ook hier krijg je vaak met bezinksel te maken.

8. Single Quinta

Quinta is het Portugese equivalent van het Spaanse Bodega - dus wijnlandgoed. Hier gaat het om klassewijnen (meestal vintages) die enkel uit de eigen wijngaarden van het wijngoed komen. Beroemde voorbeelden: Quinta do Vale, Quinta do Passodouro, Quinta do Coto, Quinta do Bonfim, Quinta de San Luiz (Kopke) en zeker Quinta do Noval (Axa millésimes) en Quinta de Vargellas (Taylor's)

En wat zijn nu goede Portojaren? Er bestaan verschillende "charts". Alhoewel je daarmee voorzichtig moet zijn, vonden we die van J.M. Leduc op www.chateauonline.com toch de beste. Hij combineert visueel mooi kwaliteit (kleur) en bewaarbaarheid.

Hiernaast zie je ook een overzicht van de meest bekende portohuizen, met de datum van oprichting. Het oudste - en nog altijd kwalitatief heel goed - is Kopke.

En nu de proefnotities - Bedenk daarbij dit: de Douro is, zoals we die in 2005 in de junimaand hebben bezocht, allicht de mooiste terraswijnstreek die we kennen. MAAR: daarin werken is "keilastig"

 

 

Proefnotities - Tasting notes Score-syste(e)m: C=   Foutief, faulty B=   Gewoon goed, reasonably good B+= Grenzend aan zeer goed, close to very good A=   Heel goed, grote kwaliteit; very good, high quality A+= Grenzend aan Uitstekend; close to excellent AA= Uitstekend; excellent AAA= Absolute top	PS: Wijnen die op proefmoment beschikbaar waren, kunnen uitgeput zijn. Wines available at moment of tasting, can be depleted Prijzen op moment van proeven Prices noted at tasting
FARIA PORTO RUBY SYMINGTON FAMILY - Portugal - Porto z.j.-n.yr Voor het oog: diep robijnrood met paarse weerglans To the eye: deep ruby with purplish reflection Aan de neus: rijpe donkere kers en bes, graniet, ook wat donkere rozijntjes - een echte wijnneus At the nose: ripe dark cherry and berry, granite, also touch of dried red raisins - realy vinous In de mond: verrassend frisfruitige aanzet met mollig midden en een mooie bittertoets in de eerder korte afdronk In the mouth: suprisingly fresh fruity onset with mellos mid-palate and a nice bitter touch in the rather short finish Conclusie Mooi vineuze Ruby met volrijp fris fruit en een mooi bittertje, wel een beetje kort van afdronk. Grens B+/A   Conclusion Appealing vinous Ruby port with full ripe fresh fruit, yet a bit short on the finish Drink bij: Aperitief met geroosterde nootjes, cambozola kaas Drink with: aperitif with roasted nuts, combozola cheese Score CAA: B+ Score /100: 79 Prijs: 03.69 € Verkrijgbaar bij / Available at: GB-Carrefour Varia: Sommige Ruby portwijnen vertonen veel gelijkenis met rijpe Douro rode wijnen - en dat is hier duidelijk het geval. Some Ruby Port wines show a clear affinity with ripe red Douro wines - which is the case here Datum besproken / date discussed: 11/4/2008
PORTO VILA RUBY SYMINGTON FAMILY - Portugal - Porto z.j.-n.yr Voor het oog: schitterende donker kersenrode kleur To the eye: briljant dark cherry Aan de neus: rijpe noordkriek, braam- en bosbes, kruiden en rode rozijntjes At the nose: ripe sour cherry, black- and blueberry, spices and red raisins In de mond: mooi diepfruitig aanzettend met rijpe rozijntjes, ingebed in frisse zuren en met een lichte graniettoon in de vrij lange aangename afdronk In the mouth: nice deep druity onset with ripe raisins, embedded in fresh acid and with a touch of granite soil in the fairly long finish Conclusie Een bijna model Ruby met veel fris donkerrood fruit, goede zuren en lichte kruidigheid - heel elegant. Grens A/A+. En zie de prijs!   Conclusion A near perfect Ruby with all the ingredients: ripe dark red fruit, good acid, light spiciness - very elegant. And all that for this price! Drink bij: Makkelijk op zich te genieten of bij blauwgeaderde halfharde kaas Drink with: Can be enjoyed on and by itself or with blue cheeses Score CAA: A+ Score /100: 85 Prijs: 03.59 € Verkrijgbaar bij / Available at: Colruyt Varia: Daar waar Porto 10-15 jaar geleden al te vaak een versleten oxydatieve indruk gaf, is sinds '95 grote vooruitgang geboekt - ook in het basisgamma! Whereas Port wine was up until 1995 often worn out and oxydative, this ruby shows the progress made! Datum besproken / date discussed: 11/4/2008
PORTO SAN TELMO RUBY COMPANHIA UNIAO - Portugal - Porto z.j.-n.yr Voor het oog: diep robijnrood met lichte evolutie To the eye: deep ruby with light evolution Aan de neus: rijpe portoneus met toets van kersenkonfituur, kruidigheid en granietbodem At the nose: ripe port nose with a touch of dark cherry jam, spices and granite In de mond: frisfruitige aanzet met rijp delikaat rood fruit bovenop de frisse zuurtonen; mooie diepfruitige lengte met een licht bittertje In the mouth: fresh fruity onset with ripe delicate red fruit on top of the fresh acid; elegant deep fruity finish with a nice light bitter touch Conclusie Een charme-offensief van diep maar fris rijp rood fruit!   Conclusion San Telmo offers a compact fruity charm offensive: fresh and elegant Drink bij: Zeker goed als aperitief, of, waarom niet, bij chocomousse of chocoladetaart (zoals wij deden) Drink with: certainly good as pure aperitif, or with mousse of chocolate or chocolate cake (as we did) Score CAA: A Score /100: 82 Prijs: 03.59 € Verkrijgbaar bij / Available at: Lidl Varia: In tegenstelling tot de eerder geproefde witte is hier sprake van een perfecte balans tussen fruit, zuren en een aards bittertje. In contrast to the white port from the same house tasted before, here we get perfect balance of fruit,acid and earthy bitter Datum besproken / date discussed: 11/4/2008
365 PORTO RUBY QUINTA AND VINEYARD BOTTLERS - Portugal - Porto z.j.-n.yr Voor het oog: paars getinte donkere kers, lichte evolutie To the eye: purplish dark cherry, light evolution Aan de neus: gedroogd rood fruit, donkere rozijnen, lichte houttoets At the nose: dried red fruit, dark raisins, light woody touch In de mond: levendige volfruitige aanzet met een lichte zuurprik, maar de molligheid krijgt te weinig ondersteuning van tannine; licht uitdrogend In the mouth: zesty full fruity onset with alight acid prick, yet the juices receive too little support of tannin or bitter matter; slightly drying out Conclusie Een ruby met twee gezichten: charmant en volrijp rood fruit enerzijds, te weinig ondersteuning van dragend zuur en tannines anderzijds. Maar zeker niet foutief   Conclusion a Ruby with two faces: charming full ripe red fruit on the one hand, yet lack of support by lasting acid and ripe tannin. Drink bij: Porto waar je best iets bij neemt, zoals studentenhaver of appeltaart Drink with: Port wine which is best accompanied by e.g. mix of nuts and white raisins or apple cake Score CAA: B+ Score /100: 77 Prijs: 03.74 € Verkrijgbaar bij / Available at: Delhaize Varia: De "365"-reeks brengt wijnen voor het dagelijks gebruik. Dit is een goed voorbeeld Datum besproken / date discussed: 11/4/2008
LOURENÇO PORTO RUBY COMPANHIA COMERCIAL DOS VINHOS DO PORTO - Portugal - Porto z.j.-n.yr Voor het oog: paarsgetinte diep kersenkleur To the eye: purplish deep cherry Aan de neus: heel fruitige neus met van gedroogde kers en pruim en donkere rozijntjes, maar ook bosgrond en verderop wat kruidigheid At the nose: quite fruity onset with freid red cherry, plums and raisins, plus also woodland and further on even spices In de mond: diepfruitige mondvullende aanzet met gedroogde rode vruchten en wat chocolade, in goede balans met frisse zuren en een licht bittertje in de lange volfruitige afdronk In the mouth: deep fruity mouth filling onset with dried red fruit and some chocolate, in good balance with fresh acid and a light bitter touch in the long full fruity finish Conclusie Een uitbundig volfruitige Ruby: rijpe charme te koop! Onvoorstelbaar voor die prijs   Conclusion An exuberant full fruity Ruby: ripe charm at bay! Incredible quality for the price Drink bij: Een absolute aperitiefwijn, of een wijn voor bij "les fromages" Drink with: An absolute aperitif wine, or a wine in a French style dinner at the moment of "the cheese plate" Score CAA: A+ Score /100: 87 Prijs: 03.59 € Verkrijgbaar bij / Available at: Aldi Varia: De Companhia Comercial de Vinhos do Porto is gevesigd in Viala Nova, en produceert zo'n 45 verschillende portwijnen, waaronder de bekende Vasconcello-reeks. The Companhia Comercial de Vinhos do Porto produces about 45 port wines, among which Lourenço. Datum besproken / date discussed: 11/4/2008
PORTO SAN TELMO TAWNY COMPANHIA UNIAO - Portugal - Porto z.j.-n.yr Voor het oog: geëvolueerd matig geconcentreerd granaatrood To the eye: slightly evolved moderately concentrated granate Aan de neus: fijne frisfruitige neus van kers, braam, gedroogde zwarte pruim en met een lichte rokerige toets At the nose: fresh fine fruity nose of cherry, blackberry, dried black plums and a slihht smoky touch In de mond: volle en krachtige aanzet met gedroogd en confituurachtig rood fruit ingekleed in frisse zuren en een mooie bittertoon; lange verfijnde en mooi geïntegreerde afdronk In the mouth: full and zesty onset with dried red jammy fruit cloaked in fresh acid and a nice bitter touch; well-integrated refined long finish Conclusie Heel mooie rijpe en verfijnde Tawny: een model van evenwicht en integratie   Conclusion Very nice ripe and refined Tawny: a model of balance and integratiuon Drink bij: Opnieuw mooi als aperitief of als afsluiter bij een chocoladetaart of een rijpe Stilton, of beter nog, een Blue Shropshire kaas Drink with: Again quite enchanting as aperitif or a "closing" wines with a chocolate cake or a ripe Stilton, or even better, a Blue Shropshire cheese Score CAA: A+ Score /100: 87 Prijs: 04.99 € Verkrijgbaar bij / Available at: Lidl Varia: Hier laat de coöperatieve "Companhia Uniao dos Vinghos de Porto e Madeira" zien tot wat ze in de basis tawny reeks in staat is! The "Companhia Uniao dos Vinghos de Porto e Madeira" proves here that a "cheap" tawny can be truly great Datum besproken / date discussed: 11/4/2008
AGUILAR TAWNY PORT SYMINGTON FAMILY - Portugal - Porto z.j.-n.yr Voor het oog: heldere geëvolueerde bruinrode kleur, mooi transparant To the eye: clear evolved brownish red colour, nicely transparent Aan de neus: heel complexe neus met gedroogde rozijnen en pruim, plus koffie, chocolade en duidelijk ook kruiden At the nose: quite complex nose with dried red raisins and plums, plus mocha, chocolate and clearly also spices In de mond: al even complexe in de mond: rozijnen, gedroogde pruim, chocolade, en dit alles ingebed in frisse zuren en een dragend bittertje; perfect evenwichtige lange afdronk In the mouth: eqaully complex palate: raisins, dried plums, chocolate - and all this upon a structure of good acid and refined bitter; perfectly balanced long finish Conclusie Wat we al jaren weten: de perfect geïntegreerde tawny van Aguilar. Groots voor zijn prijs   Conclusion What we have been experiencing for years: a perfectly balanced tawny from Aguilar. Very high quality for the price Drink bij: Deze tawny kan bij veel gerechten passen: kaasfondue, blauwe Shropshire, fruittaart met kers, vijgen en pruimen, en zelfs "jamon del pais" Drink with: This tawny will be a good companion to many dishes: cheese findue, blue Shropshire cheese, fruit cake with cherry, plums and figs, and even dried Spanish ham Score CAA: AA Score /100: 91 Prijs: 05.32 € Verkrijgbaar bij / Available at: Delhaize Varia: Complexiteit is het kenmerk van een "belegen" wijn als de tawny, tenminste als hij met zorg is geselcteerd. Complexity is a characteristic of a "matured" wine like tawny, at least when it has been selected with care and skill Datum besproken / date discussed: 11/4/2008